imię i nazwisko

e-mail

treść zapytania

Ze względu na niezbędne prace konserwacyjne wejście na taras widokowy Szybu Prezydent będzie nieczynne do odwołania. Przepraszamy.

Śladami śląskiej historii dotrzesz do Sztygarki…

Szlak Zabytków Techniki to tematyczny szlak turystyczny obejmujący najbardziej wartościowe obiekty związane z dziedzictwem przemysłowym województwa śląskiego. Na trasie tej znajduje się również Sztygarka. Żelbetowa wieża szybu Prezydent oraz kompleks naszych zabudowań otrzymały certyfikat Szlaku Zabytków Techniki. Zostaliśmy docenieni i dostaliśmy się do wąskiego grona zabytków miejskich. Fakt ten uatrakcyjnia pobyt w Sztygarce oraz sprawia, że przyciąga ona dziesiątki gości.

Wieża Szybu Prezydent
Wieża wyciągowa szybu ,,Prezydent” dawnej kopalni węgla kamiennego Przy granicy Chorzowa Starego i byłej Królewskiej Huty, na terenie pomiędzy ulicami Piotra Skargi i Tadeusza Kościuszki zlokalizowana jest wieża wyciągowa dawnego szybu ,,Prezydent” nieistniejącej już kopalni. Jest ona fragmentem jednej z najstarszych i najdłużej ,,fedrujących” kopalń górnośląskich, najcenniejszym reliktem górnictwa węglowego w Chorzowie.

Wieża wyciągowa, służąca do podnoszenia węgla za pomocą dwóch zbiorników wypróżnianych spodem, została wybudowana w 1933 r. według projektu inż. Ryszarda Heilemana z Katowic, który wykorzystał francuskie wzory technologiczne. Jej budowa finansowana była przez kapitał polsko-francuskiej spółki ,,Skarboferm”. Początkowo szyb nosił imię ,,Wielki Jacek”, od 1937 r. – ,,Prezydent” na cześć Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, związanego w tamtych latach z Chorzowem. Wieża typu zastrzałowego, o wyjątkowej, żelbetowej konstrukcji i wysokości 42 m – jako jedna z najnowocześniejszych wówczas w Europie – posiada dwa koła linowe o średnicy 5,5 m ustawione równolegle obok siebie. Wraz z urządzeniami towarzyszącymi, w tym skipem o pojemności 10 ton, była w stanie wydobyć na powierzchnię ponad 500 ton węgla na godzinę! Obok wieży znajdowały się budynki maszyny wyciągowej i sortowni (rozebrane w 1996 r.).

Zespół zabudowy dawnej kopalni „Król” (w obrębie dawnego Pola Wschodniego historycznej kopalni „Königsgrube”).

Dzieje kopalni sięgają 1791 r., kiedy to pod nazwą ,,Prinz Carl zu Hessen” rozpoczęła wydobycie w rejonie dzisiejszej stacji kolejowej Chorzów Miasto. Powstała z inicjatywy hrabiego Friedricha Wilhelma von Redena, od 1800 r. pod nazwą ,,Königsgrube” (Król). Kopalnia ta szybko się rozrastała i z czasem podzielona została na cztery pola wydobywcze: zachodnie (1860 – św. Barbara, z szybem przy obecnej ul. Lompy), wschodnie (1864 – św. Jacek, potem ,,Prezydent”), południowe (1869 – Król Piast, ul. Bałtycka) i północne (1898 – Wyzwolenie, ul. Bytomska) – nazwy polskie od 1922 r. Już w pierwszym okresie swego istnienia należała do największych i najlepiej wyposażonych kopalń na Górnym Śląsku. W 1873 r. roczne wydobycie kopalni ,,Król” po raz pierwszy przekroczyło milion ton węgla. W latach 30. XX w. kopalnię podzielono na dwie: ,,Prezydent Mościcki” (pola wsch. i płd.) i ,,Barbara-Wyzwolenie” (pola płn. i zach.). W 1870 r. powstała kopalnia ,,Gräffin Laura” (od 1936 r. ,,Chorzów”) w Chorzowie Starym. W 1970 r. kopalnie „Barbara- Wyzwolenie” i „Chorzów” połączono w jedną o nazwie ,,Barbara-Chorzów, zaś kopalnię ,,Prezydent” włączono jako rejon do kopalni ,,Polska” w Świętochłowicach.

Koniec eksploatacji tej pierwszej nastąpił w 1993 r., a tej drugiej – w 1995 r.

Oprócz wieży wyciągowej szybu „Prezydent” na zespół historycznej  zabudowy kopalnianej składają się następujące, oznakowane obiekty:
– historyczna brama wjazdowa od strony ul. T. Kościuszki wraz z ogrodzeniem,
– dawny budynek zakładowej straży pożarnej,
– dawny budynek mieszkalny sztygarów,
– budynek dawnego kasyna,
– budynek dawnej skraplarni powietrza, (powyższe obiekty stanowią części kompleksu „Sztygarka” i można je zwiedzać) oraz:
– budynek dawnego magazynu,
– budynek dawnej łaźni,
– budynek dawnej maszynowni szybu „Erbreich II”,
– budynek dawnego nadszybia szybu „Erbreich I” później „Wojciech”,
– budynek dawnej maszynowni szybu „Erbreich I” później „Wojciech”,
– dawny budynek biurowy z łaźniami dla urzędników. Tekst: Roman Liczba, Henryk Mercik.

WAŻNE INFORMACJE
Zarządca:
– zabytkową wieżą wyciągową dawnego szybu „Prezydent” zarządza Stowarzyszenie SZTYG.art z siedzibą w Chorzowie, przy ul. Piotra Skargi 34D. Obiekt stanowi własność Miasta Chorzów.
Recepcja: – zlokalizowana w budynku „Sztygarki” przy ul. Piotra Skargi 34D
czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 21.00
– tel.: 32 241 59 92
– internet: www.sztygarka.pl
Możliwość oglądania wieży oraz zwiedzania terenu dawnej kopalni:
– wejście od strony ul. Piotra Skargi- całodobowo
– wejście bramą od strony ul. Tadeusza Kościuszki – w okresie letnim otwarte w godzinach 6.00- 22.00 – w okresie zimowym w godzinach 6.00- 21.00.
Po zmierzchu wieża jest iluminowana.
Ceny:
– zwiedzanie Kompleksu Sztygarka i Szybu Prezydent jest bezpłatne
Dzieci:
– dzieci mogą zwiedzać teren dawnej kopalni, a w Restauracji Prezydent i w Kawiarni Pod Wieżą dzieci znajdą kącik zabaw oraz specjalną ofertę

Niepełnosprawni i osoby starsze:
– dojazd na teren Kompleksu od strony ulicy Piotra Skargi do parkingu za budynkiem Galerii Straż Pożarna
– stamtąd można przejechać wózkiem lub przejść pod wieżę utwardzoną drogą

Toalety:
Zlokalizowane w budynku „Sztygarki”, bezpłatne.
Parkingi:
– zlokalizowane obok Restauracji Prezydent, Kawiarni Pod Wieżą oraz za budynkiem Galerii Straż Pożarna.
– istnieje możliwość pozostawienia samochodu przed brama od strony ul. Tadeusza Kościuszki.
Inne, przydatne informacje:
– na terenie Kompleksu istnieje możliwość noclegu.
– istnieje możliwość przechowania bagażu- informacje w recepcji.
Warto zobaczyć przy okazji:
Drewniany kościół p. w. św. Wawrzyńca – ul. Lwowska/ Konopnickiej wybudowany w 1599 r. w Knurowie w stylu późnogotyckim przeniesiony do Chorzowa w latach 1935 – 1938 wystrój wnętrza w stylu barokowymczas dojścia spod wieży: ok. 10 min, istnieje możliwość zwiedzania.
Schron dowodzenia – ul. Parkowa ( na terenie Parku na Górze Redena). Schron mający pełnić funkcję centrum dowodzenia odcinka chorzowskiego Obszaru Warownego„Śląsk” w 1939 r.
wybudowany w 1938 r.podziemny, dwukondygnacyjny obiekt fortyfikacyjnyczas dojścia spod wieży: ok. 10 min, zwiedzanie od 2011 r.
Park na Górze Redena – pomiędzy ulicami Parkową, Lwowską i Mościckiegozałożony w 1874 r.
na powierzchni 1 harozbudowany w okresie późniejszym w 1913 r. zbudowano hotel z restauracją czas dojścia spod wieży: ok. 10 min